Canon 5D gebruikersvervaring

Fullframe discussies

Nog maar weinig digitale camera’s hebben zoveel discussie doen losbarsten als de Canon 5D. Immers, sinds de bekendmaking van de specificaties ervan valt te camera niet meer weg te denken uit de wereld der (digitale) fotografie.

Een full-frame camera, waarbij de sensorafmetingen even groot zijn als het filmformaat van de analoge kleinbeeldcamera, dat had Canon al langer met de 1Ds. Die camera werd eind 2002 aangekondigd als dé professionele camera. De prijs van de 1Ds was dan ook indrukwekkend: meer dan € 8 000!

De Canon 5D is echter het eerste full-frame fototoestel dat met een verkoopprijs van net boven de € 3 000 betaalbaar wordt voor de serieuze amateurfotograaf of de (semi-)professional. Een verkoopprijs die meer dan waarschijnlijk de volgende maanden nog gevoelig kan dalen, zoals onze ervaring met andere digitale camera’s ons leert.

De discussies die wereldwijd op de fotografieforums losbarstten, draaiden rond een tweetal thema’s.

Een eerste discussie gaat om de vraag of full-frame nu beter of slechter dan de ondertussen ingeburgerde APS-size sensors met hun 1,6 tot 1,3 cropfactor?

Natuurlijk kun je met een aantal berekeningen wel wat zaken bij elkaar brengen. Daarover gaat bijvoorbeeld een interessante topic van forumlid frans_vdm, dat je kunt nalezen in deze topic.
Maar wat betekenen deze cijfers in de praktijk?

Een andere discussie gaat over de kwaliteit van lenzen die deze full-framecamera nodig zou hebben. Worden behoorlijke all-round zoomlenzen zoals de Canon EF 28-135 mm plots naar de vuilbak verwezen of is het allemaal zo erg nog niet?

Wij testten het voor u uit. Onze resultaten leest u verder in dit artikel.

De eerste indruk

De Canon 5D zit netjes verpakt in een krasvrij doekje binnen de bubbelfolie in het midden van een stevige kartonnen doos. Zo hoort het ook. Afzonderlijk in die doos zitten de diverse kabeltjes, de batterij en lader, een cd-rom en de handleiding en andere nuttige documenten. Als “extra” treffen we een DVD aan met het overzicht van de EF lenzen, de techniek en productie ervan en wat fotografiegeschiedenis. In plaats van die DVD hadden we toch liever wat nuttigs gezien, bijvoorbeeld een eenvoudige draadontspanner.

Na het uitpakken voelt de body van de camera meteen “thuis” aan, zeker als je eerder al met een 10D of 20D hebt gewerkt. Gelukkig heeft Canon begrepen dat de fotograaf snel aan de slag wil met zijn nieuwe speeltje: de batterij heeft nog voldoende spanning aan boord om toch al enkele proefopnames te maken.

Het opladen van de batterij neemt ongeveer 90 minuten in beslag. In die tijd kun je het uitgebreide softwarepakket installeren. Op zich gaat dit heel gemakkelijk: met één muisklik worden alle noodzakelijke programma’s en drivers geïnstalleerd zoals Zoombrowser EX, Photostitch, Camera Window en Digital Photo Professional 2.0.

De camera

De Canon 5D is niet veel groter dan de 10D of 20D. Het eerste wat opvalt is de, in verhouding met de twee vernoemde camera’s, enorme 2,5” LCD monitor aan de achterkant van het toestel. Dit maakt het beoordelen van de foto’s een stuk gemakkelijker!

Met een druk op de “Info”-knop verschijnt in één scherm een kleine afbeelding met de bekende flashing overbelichte hoogtelichten, alle relevante informatie en het histogram. Dit histogram kan naar keuze “belichting” dan wel “RGB” in de drie kleurkanalen weergeven om het fenomeen “clipping” juist in te schatten.

Een aantal gebruikers van de camera maakten de opmerking dat dit histogram wel erg klein is. Dit is een correcte opmerking, al hadden wij persoonlijk geen moeite om het histogram af te lezen en er de nodige lessen uit te trekken.

Door het indrukken van de zoomknop kan tot 10x ingezoomd worden op de afgebeelde foto. Door gebruik te maken van de nieuwe joystick of “multi-controller” net boven de bekende draai- en selectieknop op de achterkant kun je snel doorheen het beeld navigeren.

De aanwezigheid van een drukknop voor “Direct Print” of “PictBridge” is op zijn minst gezegd een vreemde keuze voor een camerabody van dit kaliber. Direct Print maakt het mogelijk om rechtstreekse foto’s af te drukken op een daarvoor uitgeruste printer, zonder tussenkomst van een pc. Erg handig als je met een digitale compactcamera op een verjaardagsfeestje enkele leuke foto’s meteen wil meegeven met de genodigden.

We vermoeden wel dat bij 99 % van de 5D gebruikers deze knop werkloos zal blijven. Op diverse forums vragen zulke gebruikers dan ook regelmatig aan Canon om deze knop bij de volgende firmware-update een andere toepassing te geven, bij voorkeur een extra “Custom Functie” (C.Fn) die naar keuze kan ingesteld worden.

Grotere zoeker

Wie een tijdje met de “gewone” DSLR’s gefotografeerd heeft en nu door de zoeker van de 5D kijkt, kan een waw-gevoel niet onderdrukken: een heerlijk groot en helder beeld! Zo is er veel meer detail zichtbaar, nuttig bij onder andere het manueel scherpstellen.

Toch is er ook een minpunt aan: je moet bij de Canon 5D echt wel een keer rondkijken in de zoeker om de randen van de foto te controleren of om de compositie in te schatten. Met een kleiner zoekerbeeld kun je in één oogopslag het hele beeld zien. Ach, misschien is het slechts een kwestie van wennen. Wat ons betreft mogen alle nieuwe camera’s dit formaat van zoeker bevatten.

De 5D heeft geen pop-up flash aan boord. Dit is waarschijnlijk het gevolg van de keuze om een grote zoeker te gebruiken: de zoekerprisma neemt immers veel plaats in beslag.

Aan de slag

Na het omzetten van de hoofdschakelaar is de camera meteen klaar voor actie. Bij de 5D is er geen vertraging merkbaar, in tegenstelling tot bij de oudere Canon 10D. Bij die camera nam het opstarten wel een paar seconden in beslag en dat was soms vervelend.

Het instellen van de verschillende functies zoals het diafragma, de sluitertijd en ISO verloopt vlot en logisch, de keuzeknoppen en instelwieltjes staan naar ons gevoel op de juiste plaats. Al is dit natuurlijk wel afhankelijk van de camera waarmee je gewoon was om mee te werken

Nieuw op de Canon 5D zijn de “Picture Styles”. Dit zijn beeldparameters die een bepaald accent aan je foto’s kunnen geven. Standaard zitten op de 5D een zestal Picture Styles, maar er is ook ruimte om te experimenteren in drie “User Styles” die je zelf kunt instellen. De beeldparameters omvatten scherpte, contrast, verzadiging, kleurtoon en een serie kleurfilters voor zwart-wit opnames. Inderdaad, zwart-wit, want deze camera heeft ook een Picture Style aan boord voor monochrome foto’s.

Het is wel jammer dat er geen goede referenties te vinden zijn om de beeldparameters voor de Picture Style in te stellen. Het blijft allemaal nogal cryptisch en de resultaten moeten een beetje met vallen en opstaan uitgetest worden.

Erg handig is de “C”-stand van de belichtingskeuzeknop. Naast de welbekende P, Av, Tv, M, B en volautomatische stand, kunnen in de C-stand alle instellingen en custom settings opgeroepen worden die eerder in het camerageheugen werden opgeslagen.

Snel scherp

De Canon 5D is uitgerust met 9 zichtbare scherpstelpunten. Daarnaast zijn er rond het middelste scherpstelpunt nog 6 onzichtbare scherpstelpunten. Die laatste ondersteunen het focussen bij lenzen met grote brandpuntafstanden en bij slechte lichtomstandigheden.

Dat dit zijn nut heeft, hebben we ondervonden met de Sigma 180mm macrolens. De 5D stelt onder zeer moeilijke lichtomstandigheden nog iets sneller en trefzekerder scherp dan bijvoorbeeld de Canon 1DmkII.

Door middel van onder andere de joystick kan de fotograaf snel het meest geschikte scherpstelpunt selecteren als de automatische stand niet voldoet, bijvoorbeeld als je in een bepaalde compositie één element wil scherpstellen.

Als we vergelijken met de Canon 1DmkII, lijkt het toch wel jammer dat de uiterste scherpstelpunten van de 5D tamelijk ver van de linker- en rechterkant liggen. Iets wat trouwens enkel door een rechtstreekse vergelijking tussen beide camera’s tot uiting is gekomen. Vermoedelijk merk je hier in de praktijk nauwelijks iets van.

Weinig ruis

Met de Canon 5D heb je standaard een bereik van 100 tot 1600 ISO. Zelfs op de 1600 ISO stand zijn de beelden prima bruikbaar met erg weinig ruis. Je kunt de gevoeligheid nog verder uitbreiden als je dat wenst van 50 tot 3200 ISO. De 50 ISO instelling kan handig zijn om te gebruiken als je met een heel krappe DOF wilt werken. Aan de andere kant van de schaal is de 3200 ISO niet bedoeld voor het alledaagse fotografiewerk, maar toch is het ruisniveau nog acceptabel. Een vergelijking tussen enkele andere camera’s vind je in de tabel hiernaast.

Grote fotobestanden

Met zijn 12,8 miljoen effectieve beeldpixels levert de 5D ook enorme bestanden af. Tijdens de testsessies waren de RAW-bestanden tot een eind boven de 15 Mb groot. Met de 5D kun je samen met het RAW-bestand een JPEG fotobestand opslaan waarvan je de resolutie en compressiefactor kunt instellen. In de hoogste / beste instelling mag je toch ook rekenen op een JPEG van 4 tot 7 Mb.

In de praktijk heeft dit tot gevolg dat je niet ver komt met een 1 Gb geheugenkaartje. Enkel met RAW bestanden moet je al na zowat 65 foto’s op zoek naar een kaartlezer of een ander geheugenkaartje.

Gebruik je de optie RAW én JPEG hoge resolutie / kwaliteit, dan is dezelfde opslaglimiet al bereikt na 50 opnames. Een CF-geheugenkaartje met grotere capaciteit is dan ook aan te raden.

Ook het bewerken van de foto’s nadien vergt meer van de computer dan het meer courante fotobestand van 6 of 8 megapixels.

Op gebied van informatieverwerking behoort de Canon 5D tot de absolute top. Met zijn enorme buffercapaciteit is de camera in staat om praktisch altijd paraat te staan voor het nemen van een serie foto’s: de buffer heeft plaats voor 60 JPEG’s of 17 RAW bestanden.

Kwaliteitsglas noodzakelijk … of niet

We hebben enkele lenzen met elkaar vergeleken op de 5D. De verschillende tests vonden plaats op een winterse dag, tussen buien door met afwisselend zware bewolking en opklaringen. Daardoor was de belichting niet uniform doorheen de test. Hieronder vind je de volledige foto op 50mm brandpuntafstand om een idee te geven wat de 100 % crop inhoudt.

grotere versie

In de 100 % crops uit het beeldcentrum valt het toch op hoe dicht de kwaliteit van de verschillende lenzen bij elkaar liggen: er zijn geen grote verschillen merkbaar.

grotere versie

Er is duidelijk een ander verhaal aan de rand van de foto’s. De Canon EF 28-135 moet hier een flink stuk scherpte inleveren. Dit is veel minder een probleem bij de 1.6 crop camera’s waar het minder scherpe gedeelte buiten beeld valt. De Sigma 50-500 doet het een stuk beter op gebied van scherpte. De beste resultaten mogen we verwachten van de Canon EF50mm 1.4 en de EF24-70 2.8L.

We doen dezelfde vergelijking nog eens over op 70 mm, eerst de volledige foto.

grotere versie

We kunnen hier dezelfde conclusie trekken dan in het 50 mm overzicht: er is bijzonder weinig verschil tussen de verschillende lenzen in het centrale deel van het beeld.

Op dit vlak zijn de resultaten van de Canon EF28-135 wel een stuk aanvaardbaarder dan in de 50-mm stand. Het is de gebruikers van deze lens al langer bekend dat op 70 mm en met f/8 zeer behoorlijke resultaten afgeleverd worden. De Sigma 50-500 “Bigma” doet het duidelijk een stuk minder goed op gebied van scherpte.

Hieronder vind je de volledige foto op 70 mm met de Canon EF 28-135: zoek de verschillen met de hierboven getoonde overzichtsfoto die genomen is met de Canon EF 24-70 2.8 L ;-)

In de testreeks viel ons de zware vignettering op met de Sigma 50-500 in de 500 mm stand. Normaal verwacht je dergelijke vignettering in het groothoekbereik van een lens en niet in de uiterste telestand.

Met de Canon 10D en z’n 1.6 crop sensor is van deze vignettering nauwelijks sprake.
Vignettering hoeft trouwens geen ramp te betekenen, met veel fotobewerkingsprogramma’s kun je dit fenomeen vrij eenvoudig wegwerken. Hieronder vind je de onbewerkte foto genomen met de 10D en de Sigma 50-500.

Macrofotografie

Samen met Belgiumdigital-forumlid Perrush (bedankt Stefan!) zijn we er een zondagnamiddag op uit getrokken om enkele situaties na te bootsen. Dit gebeurde binnenshuis en, bij gebrek aan vlinders in de laatste weken van het jaar, met behulp van enkele bereidwillige figuurtjes.

Eerst tonen we hoe een lens van op eenzelfde afstand tot het onderwerp het onderwerp in beeld brengt qua grootte. Ruw geschat heeft het figuurtje dezelfde spanwijdte als een koninginnepage. In de praktijk zul je dan ook net iets dichterbij moeten sluipen om een vlinder beeldvullend te kunnen vastleggen.

grotere versie

Als we even kijken tegen het macrogebied van bijna 1:1 is het duidelijk dat een 1.6 crop sensor wel zo zijn voordeel heeft. Het onderwerp wordt immers een stuk groter weergegeven, en daar is het veel macrofotografen meestal om te doen.

grotere versie

Een verrassende vaststelling bij het bekijken van de 100 % crops van hetzelfde onderwerp is dat hier de oude vertrouwde Canon EOS 300D met zijn 1.6 crop en 6,3 megapixel sensor blijkbaar wel de scherpste beelden afleverde. We kunnen verwachten dat met de Canon 20D met 8 megapixels en 1.6 crop sensor nog scherpere en meer gedetailleerde beelden te maken zijn.

grotere versie

Meer groothoek

De full-frame sensor van de Canon 5D heeft als grote voordeel dat groothoeklenzen ook daadwerkelijk groothoeklenzen zijn. De keerzijde van de medaille echter is het verlies aan telebereik (zie hiervoor ook naar de twee foto’s met de Sigma 50-500 op 500 mm hierboven in dit artikel.)

Hoe de verschillende verhoudingen tussen de diverse crop-sensors liggen zie je hieronder.

Samengevat

De Canon 5D is een absolute aanrader voor wie zich (al dan niet professioneel) bezig houdt met landschapsfotografie en architectuur vanwege de grotere full-frame 12,8 megapixel sensor waardoor groothoeklenzen opnieuw échte groothoeklenzen worden.

Voor wie, zoals voor natuurfotografen, elke extra millimeter in het telebereik belangrijk is, zal de keuze voor een 1,3 of 1,6 crop-sensor eerder voor de hand liggen. Ook de 1:1 macroliefhebbers zullen niet snel voor de full-frame kiezen: een insect van 20 mm wordt met de 20D immers bijna beeldvullend weergegeven, terwijl dit voor de 5D maar goed de helft van het beschikbare beeldoppervlak zal beslaan.

Houd er wel rekening mee dat de lenzen voor gebruik met de Canon 5D toch een zekere kwaliteit moeten hebben; vooral de beeldranden durven immers snel hun scherpte verliezen. Wil dit zeggen dat je daardoor alle lenzen moet weggooien en investeren in het dure L-glas van Canon? Alles hangt er vanaf wat je wilt bereiken. Op een foto van 13 x 18 cm of een 800 pixel foto op een webpagina zul je bitter weinig verschil merken met de goedkopere lenzen.
In elk geval gebruik je dan ook best de “sweetspot” van de lens; dit is de stand (zoom en diafragma) waarin de lens het beste presteert.

De Canon 5D met zijn 12,8 megapixels vraagt echter om grote afdrukken en posters van 70 x 50 cm en méér. En daarvoor kun je beter uitmuntende lenzen aanschaffen.

Hoewel de Canon 1D mkII tot de professionele serie behoort met zijn oerdegelijke uitrusting en spatwaterdichte uitvoering, horen we steeds meer van fotografen dat ze overschakelen naar de Canon 5D. Niet alleen zijn bedieningsgemak en nieuwe Picture Styles functies, maar vooral de beeldkwaliteit en het trefzekere focussysteem doet hen deze beslissing nemen.
De 5D is dan ook een indrukwekkende camera die we iedere ernstige fotograaf kunnen aanraden.

Met dank aan Foto Robyns voor het ter beschikking stellen van de Canon 5D en EF24-70 2.8L