Levensduur van cd’s en dvd’s problematisch?
Reeds ruim twee jaar geleden maakte het computertijdschrift PC-Active in hun septembernummer van 2003 melding van ernstige problemen bij de leesbaarheid van cdr’s. Ook in het Belgiumdigital forum wordt regelmatig melding gemaakt van deze leesproblemen. Ondanks de beloftes van de fabrikanten zijn veel cdr’s al na een periode van slechts 20 maanden niet meer leesbaar.
Voor iedereen die zijn gegevens archiveert op cdr’s of dvd’s kan dit rampzalige gevolgen hebben. Vooral voor de digitale fotografen die het leeuwendeel van hun foto’s op deze manier opslaat kan de schade onherstelbaar zijn. Foto’s nemen is dan ook vaak het vastleggen van momenten die nooit meer terugkomen.
PC-Active heeft voor ons, digitale fotografen, in het februarinummer van 2006, dat vandaag in de krantenwinkel ligt, een interessant artikel gewijd aan de levensduur van de cd-r en dvd. Een korte samenvatting hieronder; voor het gehele artikel verwijzen we graag naar het tijdschrift.
Deze cd-r schijfjes zijn opgebouwd uit verschillende lagen: een substraat (polycarbonaat), de opnamelaag met de dye, een metaallaag en eventueel een labellaag.
De metaallaag is gewoonlijk uit zilver of een zilverlegering. Soms bestaat deze laag uit goud.
Het probleem met de goedkopere zilverlegering is dat deze onderhevig is aan corrosie en aldus kan worden aangetast door een slechte dye. De dye is een kleurstoflaag die bestaat uit organisch-chemisch materiaal en de samenstelling daarvan verschilt van fabrikant tot fabrikant. Bekende dyes zijn: cyanine, phthalocyanine, en azo. De dye is essentieel in de werking van de cdr.
In een cd-rom zijn putjes geperst die de bits representeren. Een cd-brander emuleert deze putjes door met zijn laser in het organisch materiaal te schrijven. Wanneer dit een kritische temperatuur bereikt, wordt het materiaal ondoorzichtig door een chemische reactie. Bij het lezen absorberen de gebrande gebiedjes het meeste licht en reflecteren ze minder licht dan de niet-gebrande gebiedjes, net zoals de putjes in de cd-rom minder licht weerkaatsen.
Goud heeft het voordeel dat het ongevoelig is voor corrosie of oxidatie, maar het is minder reflectief en uiteraard ook duurder. Kodak heeft een tussenoplossing met een combinatie van zilver en goud.
Een belangrijke factor in de levensduur van de cd-r is de samenstelling van de dye. Cyanine met z’n blauwgroene of groene kleur is het minste stabiel. Het nieuwere phthalocyanine geeft een gouden of goudgroene glans en is duurder. De goedkopere merkloze cdr’s gebruiken deze dye niet.
Blauwe cdr’s bevatten azo-pigmenten en worden enkel met een zilverlegering geproduceerd. De fabrikanten van deze schijfjes claimen een levensduur van 100 jaar.
Over het algemeen kunnen we zeggen dat de “speciale”, meer robuuste, schijfjes van de grote merken langer meegaan. Vaak moet hiervoor een aanzienlijk hoger bedrag neergeteld worden dan voor de “gewone” schijfjes.
Tips om de uiterste levensduur van cdr’s en dvd’s te halen:
- gebruik geen cd-rw of dvd-rw
- schrijf op de laagste snelheid van het opgegeven bereik
- Azo en phthalocyanine dyes hebben de voorkeur
- Goud voorkomt corrosie
- Koop cdr’s die door het merk zelf worden geproduceerd
- Laat de schijf niet openstaan voor een multi-sessie
- Voor extra zekerheid maakt u een tweede kopie op een ander merk
Tips om de levensduur van cdr’s en dvd’s te verlengen:
- Pak de schijf niet bij het oppervlak maar bij de randen
- Reinig de schijfjes met een droog en pluisvrij doekje en eventueel met een cd-reinigingsvloeistof
- Voorkom buigen als u het schijfje uit het beschermhoesje haalt
- Bewaar de cdr’s en dvd’s in de doosjes en plaats de doosjes vertikaal
- Bewaar de schijfjes op kamertemperatuur, leg ze niet in de zon
- Gebruik een speciale pen om er op te schrijven
- Gebruik geen willekeurige lijm om er etiketten op te plakken
- Omdat ook lege cdr’s geleidelijk degraderen, is het niet verstandig om een grote voorraad aan te leggen.
