Wat is een diafragma? Een verstelbare opening tussen de lenzen van het objectief van een camera.
Wat doet een diafragma? Het regelt de hoeveelheid invallend licht dat op de sensor valt bij een bepaalde sluitertijd.
Het diafragma bepaalt dus de lensopening. Hoe groter de lensopening, hoe meer licht er in de camera kan.
Het diafragmagetal : Het diafragmagetal geeft de verhouding aan tussen de brandpuntsafstand en de werkzame lensopening, de diameter van de lens. Het is een getal dat aanduidt hoeveel de lens open staat of gesloten is om meer of minder licht binnen te laten.
Diafragmaopeningen worden uitgedrukt in een reeks cijfers, onder de vorm van "f / a". Hierbij is “a” het diafragmagetal en kan “a” volgende waarden aannemen (in gehele stops):
1- 1.4 - 2.0 - 2.8 - 4 - 5.6 - 8 - 11 - 16 - 22 - 32
Dip = f / a
of
Diafragmaopening (in mm.) = brandpuntsafstand in mm. / diafragmagetal. |
Dit geeft dus steeds de grootte van de opening in mm.
De reden dat deze reeks een beetje vreemd lijkt, is omdat ze gebonden is aan de oppervlakte van een cirkel . Anders hadden we een gemakkelijke reeks zoals 1, 2, 3, 4, 5, 6……..
Nemen we “Opp” als oppervlakte van de diafragmaopening, “dia” voor de diameter van die oppervlakte en “DIA” als diameter van de dubbele lensopening. Pie ( π ) is de gekende constante : 3,14…
Als we die twee delen dan bekomen we :
1.41 of afgerond 1.4 is de vierkantswortel van 2.
Dit betekent dat elke keer de werkzame lensopening halveert, de lensdiameter 1.4 keer kleiner wordt. Vandaar dus de meetkundige rij (afgerond) :
1 x1.4 = 1.4 > 1.4 x1.4 = 2 > 2 x1.4 = 2.8 > 2.8 x1.4 = 4 > 4 x1.4 = 5.6 enz…..
1 - 1.4 - 2.0 - 2.8 - 4 - 5.6 - 8 - 11 - 16 - 22 - 32 -
*Een voorbeeld voor een 50mm lens:
- Een 50 mm(brandpuntsafstand) lens met diafragmagetal 1.0 heeft een werkzame lensopening van diameter 50mm. Logisch.
- Een 50 mm(brandpuntsafstand) lens met diafragmagetal 2.0 heeft een werkzame lensopening van diameter 25mm.
- Een 50 mm(brandpuntsafstand) lens met diafragmagetal 4.0 heeft een werkzame lensopening van diameter 12.5mm.
*Een ander voorbeeld voor een 200mm lens:
- Een 200 mm(brandpuntsafstand) lens met diafragmagetal 1.0 heeft een werkzame lensopening van diameter 200mm. Logisch.
- Een 200 mm(brandpuntsafstand) lens met diafragmagetal 2.0 heeft een werkzame lensopening van diameter 100mm.
- Een 200 mm(brandpuntsafstand) lens met diafragmagetal 4.0 heeft een werkzame lensopening van diameter 50mm.
Diafragma f/4.0 bij 50 mm geeft dus een kleinere opening (12.5 mm) dan f/4.0 bij een 200 mm tele (50 mm). Of een…….. 500mm .
De lenzen van een tele hebben dus een grotere diameter nodig om dezelfde lichthoeveelheid in de camera te laten.
Als je dus een 500mm lens (zoals een Bigma) wil bouwen met een diafragma getal van 1.0, dan heb je een werkzame lensopening nodig van 500mm, een halve meter… Je moet die nog kunnen meeslepen.
In werkelijkheid heeft de Bigma een f/6.3 aan 500mm. Dit geeft een werkbare lensopening van 500mm/6.3 = 79.4 mm. Dit is al veel realistischer.
Dus : Hoe langer de brandpuntsafstand, hoe groter de lensdiameter in verhouding wordt om hetzelfde diafragmagetal te hebben. En omgekeerd.
LET OP :
De juiste manier om het diafragmagetal te schrijven is f/2.8 of f:2.8, want het is een verhouding.
Verwarring hierover kun je voorkomen, door niet meer over diafragma te spreken, maar over lensopening.
In de PRAKTIJK is de lensopening belangrijk voor jou, om de foto juist te belichten.
Als je de tabel hierboven bekijkt zal je zien dat bij iedere lensopening een bepaalde doorlaatoppervlakte hoort, de oppervlakte van de opening waar het licht door de lens kan.
Merk op dat de doorlaatoppervlakte telkens halveert als je van f/1.4 naar f/2.0 , respectievelijk van f/2.0 naar f/2.8 gaat, resp. van f/2.8 naar f/4.0 gaat, etc.
Gevolgen :
-Een f/2.8 lens bvb. is dus dubbel zo lichtsterk als een f/4.0 lens.
-Bij f/4.0 bvb. heb je een dubbel zo lange sluitertijd nodig dan bij f/2.8.
-Telkens je voor een kleinere opening kiest , halveer je de lichtdoorlaat.
-Kies je voor een grotere opening, dan verdubbel je de lichtdoorlaat.
Te onthouden : Een laag diafragma-getal is een grote diafragma-opening; een hoog getal is een kleine opening.
Toemaatje :
We breiden ons rijtje uit naar onderen : 8.0 – 5.6 – 4.0 – 2.8 – 2.0 – 1.4 – 1
Een wonderlens van f / 1.0 Eentje dat het licht bijna versterkt.
Leica heeft zo’n lens gemaakt : de Noctilux 50mm f / 1.0. http://www.luminous-landscape.com/reviews/lenses/noctilux.shtml
Canon maakt die ook : http://nl.canon.be/For_Home/Product_Finder/Cameras/EF_Lenses/Fixed_Focal_Length/EF_50mm_f10L_USM/index.asp?ComponentID=25522&SourcePageID=26126#1
Canon heeft in de jaren 1960 zelfs een camera gemaakt, de 7S met een 50mm f/0.95 lens http://www.canon.com/camera-museum/camera/1955-1969/data/1965_7s.html
En http://www.canon.com/camera-museum/camera/lens/f_lens.html