Tips & trucs: Wat is 'bokeh'Dewaelheyns 10/09/2008Sommige foto’s zijn overal haarscherp, andere hebben een onscherpe voorgrond en/of achtergrond. De term “bokeh”, afkomstig uit het Japans, wordt gebruikt om de esthetische kwaliteit van die onscherpte uit te drukken. Een goede of een slechte bokeh wil eigenlijk zeggen dat de onscherpe voorgrond en/of achtergrond van die foto mooi of niet mooi weergegeven is.
Bokeh, soms “boke” geschreven, is er alleen als er onscherpte in een foto is. Een haarscherpe foto heeft geen bokeh. Bokeh is dus een beschrijving van de onscherpte. Hoe wordt bokeh gevormd? Een voorbeeld: je maakt een scherpe foto van een kaarsvlam die zich op 3 meter van jouw camera bevindt. Je ziet een mooi vlammetje op de foto. Dan stel je scherp op de kortst mogelijke afstand van je lens, zonder van plaats te veranderen. Het vlammetje wordt waziger, onscherper en ziet er groter uit. In plaats van een scherp puntje op de foto zie je nu een wazige cirkel. Dikwijls zie je een veelhoekige figuur, een zeskant bijvoorbeeld. De wazige cirkel van dat lichtpunt dat onscherp is, noemen we de verstrooiingscirkel (in het Engels “circles of confusion” of afgekort CoC). Het is de vorm en de aard van die verstrooiingscirkel die ons de kwaliteit van de bokeh geven. Eigenlijk vormen alle verstrooiingscirkels samen de onscherpe voorgrond of achtergrond van een foto.
Foto A : Scherpe vlam op 3 meter afstand. De normale foto. (Lens: Carl Zeiss 135mm/f3.5, foto’s met diafragma volledig open) Op foto B en C zie je dat de verstrooiingscirkels er helemaal anders uitzien. Ook de grootte van de cirkels is verschillend. Eén en dezelfde lens kan met andere woorden een andere bokeh geven naargelang de onscherpte zich vóór of achter het focuspunt bevindt. -------------------------------------- Hoe zo’n verstrooiingscirkel er uitziet, hangt vooral af van de constructie van de lens en van de constructie van het diafragma. Constructie van de lens : Lenzen zijn nooit perfect, ook al doen lenzenfabrikanten hun best om ze zo goed mogelijk te maken. Een veel voorkomende afwijking bij lenzen is de kleurscheiding, veelal chromatische aberratie genoemd. Dat kan je zien op onderstaande foto’s. (De foto’s zijn bijgewerkt om het duidelijker te maken).
Constructie van het diafragma. Een diafragma bestaat uit dunne over elkaar schuivende lamellen die in het midden een opening laten. Meestal zijn de lamellen aan de binnenkant (de opening) afgerond.
Hieronder vind je een voorbeeld van een bokeh met de zes afgeronde lamellen:
Foto G : Focus op 1 meter. Beide foto’s zijn getrokken met de Carl Zeiss 135mm/f3.5 met het diafragma op f11. Speciaal geval : de reflex- of spiegellenzen: Spiegellenzen hebben aan de voorkant een spiegel. Daardoor moet het licht door een ringvormige frontlens, omdat de spiegel in de weg zit. De bokeh die je met zo’n lens krijgt, toont dan ook ringvormige verstrooiingscirkels. Fotografen noemen ze wel eens donuts.
|
Mededelingen
Tips & trucs
Foto-uitrusting
PS-tips
|
|